Rode Bosmier Weetjes: 12 Dingen over Formica rufa
Bijgewerkt op: 1 dag geleden
De rode bosmier is een van de bekendste mieren van Europa. Haar grote hopen van dennennaalden zie je in veel bossen, en er gebeurt binnenin veel meer dan je denkt. Met rode bosmier wordt vaak Formica rufa bedoeld, maar de naam wordt ook gebruikt voor een hele groep soorten die heel erg op elkaar lijken. Hier zijn 12 weetjes over rode bosmieren.
1. Hun mierenhoop kan 2 meter hoog worden
Een grote mierenhoop kan tot 2 meter hoog en 5 meter breed worden. En dat is alleen het deel dat je ziet: onder de grond kan het nest nog tot 2 meter diep gaan. Hoe dat werkt, lees je in zo werkt een mierenhoop van de rode bosmier.
2. In één nest wonen tot twee miljoen mieren
In één mierenhoop kunnen een paar honderdduizend tot wel twee miljoen mieren wonen, afhankelijk van de soort en hoe oud het nest is.
3. Een nest kan veel koninginnen hebben
Veel rode bosmieren hebben meerdere koninginnen: jonge koninginnen worden na de bruidsvlucht vaak weer in hun eigen nest opgenomen. Bij sommige soorten, zoals de kale rode bosmier (Formica polyctena), kunnen er in een groot nest duizenden koninginnen wonen.
4. Een koningin kan meer dan 20 jaar oud worden
Een koningin van de rode bosmier kan meer dan twintig jaar oud worden en in haar leven wel een miljoen eitjes leggen.
5. Een koningin kan niet alleen beginnen
Een jonge koningin van de rode bosmier kan haar eerste werksters niet alleen grootbrengen. Ze sluipt het nest binnen van een andere Formica soort, zoals Formica fusca. De koningin van dat nest wordt gedood, en de werksters zorgen voor het broed van de rode bosmier alsof het hun eigen broed is. Na verloop van tijd sterven die werksters uit en wordt het een nest van rode bosmieren.
6. Ze verwarmen hun eigen nest
Van het voorjaar tot de herfst houden rode bosmieren hun nest binnen lekker warm en stabiel, vaak 25 tot 30 graden. In het vroege voorjaar gaan werksters zelfs bovenop de hoop in de zon zitten en nemen ze die warmte mee naar binnen.
7. Mierenzuur is naar hen genoemd
In 1671 destilleerde de Engelse natuuronderzoeker John Ray een grote hoeveelheid rode bosmieren en kreeg zo een zuur. Dat werd mierenzuur genoemd, of in het Engels "formic acid", naar formica, het Latijnse woord voor mier. Lees meer in mierenzuur: zo spuiten rode bosmieren.
8. Ze maken hun eigen medicijn
Rode bosmieren verzamelen stukjes hars van naaldbomen en nemen die mee het nest in, tot wel 20 kg in een grote hoop. Hars beschermt de kolonie tegen bacteriën en schimmels, en de mieren maken het nog sterker door er mierenzuur op te spuiten.
9. Ze leven vooral van honingdauw
Ongeveer twee derde van hun eten is honingdauw, het zoete sap dat bladluizen maken. Werksters klimmen daarvoor tot in de toppen van de bomen, over looppaden die wel 100 meter lang kunnen zijn.
10. Een groot nest vangt miljoenen insecten
Een groot nest met een miljoen mieren heeft per jaar zo'n 30 kg insecten nodig, ongeveer tien miljoen prooidieren. Daarom zijn rode bosmieren zo belangrijk voor het bos. Lees meer in waarom rode bosmieren goed zijn voor het bos.
11. Ze planten bloemen
Hengel en veel andere bosplanten hebben zaden met een klein, lekker aanhangsel. Bosmieren slepen die zaden naar hun nest, eten het aanhangsel op en laten het zaadje liggen, dat daarna kan uitgroeien tot een nieuwe plant.
12. In een paar landen zijn ze beschermd
In Duitsland en Zwitserland zijn mierenhopen in de natuur beschermd: je mag ze niet verstoren en er geen mieren uit halen. Zwitserland beschermt ze al sinds 1966, en de IUCN noemt Formica rufa "bijna bedreigd" (Lower Risk/Near Threatened), op basis van een oude beoordeling uit 1996.
Extra: ze worden gebruikt voor yoghurt
In delen van Bulgarije en Turkije worden rode bosmieren van oudsher gebruikt om yoghurt te maken. De mieren helpen de melk dik te worden.
Meer over rode bosmieren
Wil je meer weten? Lees over de soorten rode bosmieren, superkolonies van bosmieren of onze verzorgingsgids voor Formica rufa. Of bekijk onze Formica rufa kolonies.
Bronnen
Wikipedia. Formica rufa.
WSL / Waldwissen. Red wood ants in Switzerland.
Planet Wissen. Rote Waldameise.
Chapuisat, M. et al., 2007. Wood ants use resin to protect themselves against pathogens. Proceedings of the Royal Society B.
IVN. Rode bosmieren.
Foto's: © Jonghyun Park (CC BY 4.0) en © Daniel Onneweer, via iNaturalist.
Opmerkingen