Zo Werkt een Mierenhoop van de Rode Bosmier

2 nov

3 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 1 dag geleden

Van buiten lijkt een mierenhoop van de rode bosmier een gewone berg naalden. Maar eigenlijk is het een verwarmd, geventileerd en waterdicht gebouw waar de mieren elke dag aan werken. Zo werkt een mierenhoop van de rode bosmier.

Waar is een mierenhoop van gemaakt?

De koepel is gebouwd van dennennaalden, kleine takjes, knopschubben en soms steentjes en stukjes hars. Vaak ligt hij tegen een oude boomstronk aan. De koepel is alleen het bovenste stuk: onder de grond gaat het nest nog tot 2 meter diep en breed door. Grote hopen kunnen 2 meter hoog en 5 meter breed worden.

Een zonnecollector

Werksters van de rode bosmier druk bezig op de naalden van hun mierenhoop — Foto: werksters op de buitenkant van de mierenhoop

Rode bosmieren bouwen hun hoop meestal op een zonnige plek, zoals een bosrand of een open plek in het bos. De koepel werkt als een zonnecollector: hij vangt het zonlicht op, terwijl de losse laag naalden heel goed isoleert. Daarom vind je diep in een donker bos bijna nooit een gezonde mierenhoop.

Centrale verwarming

Van het voorjaar tot de herfst houden de mieren hun nest binnen warm en stabiel, vaak 25 tot 30 graden. Door die warmte groeit het broed sneller. De warmte komt van drie kanten: de zon, de lichaamswarmte van de mieren zelf, en de warmte die vrijkomt als kleine beestjes en schimmels het nestmateriaal afbreken.

Zonnebadende mieren

In het vroege voorjaar zie je groepjes werksters bovenop de hoop in de zon zitten. Ze warmen op, gaan weer naar binnen en geven die warmte af in het nest. Een onderzoek uit 2025 heeft dit gemeten: de zonnebadende mieren helpen echt om het nest in het voorjaar op te warmen, al is hun effect kleiner dan dat van de andere warmtebronnen.

Airconditioning

Op hete dagen kan een mierenhoop makkelijk te warm worden. De werksters maken dan gaatjes in de koepel open om warme lucht naar buiten te laten, en doen die weer dicht als het koud wordt of gaat regenen. De gangen zijn zo gebouwd dat er geen regenwater in komt.

Altijd in aanbouw

Een mierenhoop is nooit af. De mieren verplaatsen steeds de bovenste lagen, zodat het materiaal droog blijft en er geen schimmel komt. Schade is meestal snel weer hersteld.

Een medicijnkastje

Rode bosmieren slepen stukjes hars van naaldbomen hun nest in, tot wel 20 kg in een grote hoop. De hars beschermt de kolonie tegen bacteriën en schimmels. Lees er meer over in mierenzuur: zo spuiten rode bosmieren.

De winter

In de winter trekken de werksters en koninginnen zich diep onder de grond terug in beschutte kamers. Daar rusten ze, koud en traag, tot de zon de hoop in het voorjaar weer opwarmt.

Ook een huis voor andere dieren

In een mierenhoop wonen ook veel andere dieren. Onderzoekers hebben tientallen andere soorten gevonden in de nesten van bosmieren, waaronder de glanzende gastmier, een piepklein miertje dat alleen in nesten van rode bosmieren leeft.

Laat mierenhopen met rust

Een mierenhoop is het werk van jaren. Prik er nooit met een stok in en haal er geen materiaal uit, maar geniet er van een afstandje van. Wil je meer weten? Lees onze weetjes over de rode bosmier of ontdek waarom rode bosmieren goed zijn voor het bos. Ook in een opstelling bouwen ze een klein hoopje van dennennaalden. Lees meer in onze verzorgingsgids voor Formica rufa of bekijk onze Formica rufa kolonies.

Bronnen

WSL / Waldwissen. Red wood ants in Switzerland.
Planet Wissen. Rote Waldameise.
Chanas, P. en Frouz, J., 2025. Sunning clusters of ants contribute significantly, but weakly to spring heating in the nests of the red wood ant, Formica polyctena. European Journal of Environmental Sciences.
Chapuisat, M. et al., 2007. Wood ants use resin to protect themselves against pathogens. Proceedings of the Royal Society B.
IVN. Rode bosmieren.