De Rode Bosmieren: Welke Soort Is Het?

2 nov

3 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 1 dag geleden

Met "rode bosmier" wordt vaak één soort bedoeld, Formica rufa. Maar eigenlijk gaat het om een hele groep soorten die heel erg op elkaar lijken en op dezelfde manier leven: de Formica rufa groep. Zelfs kenners hebben soms een microscoop nodig om ze uit elkaar te houden. Dit zijn de soorten, en zo kun je ze herkennen.

Wat hebben ze gemeen?

Alle soorten in de groep hebben een roodachtige kop en borststuk en een donker achterlijf. Werksters worden ongeveer 9 tot 10 mm lang. Ze bouwen hopen van naalden, takjes en ander plantenmateriaal, en hun jonge koninginnen kunnen niet alleen een kolonie beginnen: ze hebben hulp nodig van werksters van een andere Formica soort, of ze worden weer opgenomen in een bestaand nest. Lees meer in onze weetjes over de rode bosmier.

De soorten van het laagland

Twee werksters van de rode bosmier op dennennaalden — Foto: twee werksters van de rode bosmier. Om de soort te bepalen heb je vaak een loep nodig

In Nederland komen vier soorten uit de groep voor:

Behaarde rode bosmier (Formica rufa): rechtopstaande haren op de voorkant van het borststuk. Algemeen op zandgrond. Jonge koninginnen vliegen na de bruidsvlucht vaak weg om nieuwe nesten te beginnen, dus de nesten liggen vaak los van elkaar.
Kale rode bosmier (Formica polyctena): weinig of geen rechtopstaande haren, en daardoor lastig te onderscheiden van de behaarde rode bosmier. Jonge koninginnen gaan terug naar hun eigen nest, dus nesten hebben veel koninginnen, worden heel groot en liggen vaak in groepjes bij elkaar.
Zwartrugbosmier (Formica pratensis): een zwarte vlek bovenop het borststuk. De hoop is platter en ligt in een brede krater met opstaande randen. Meestal één koningin.
Stronkmier (Formica truncorum): helemaal rood en sterk behaard. De zeldzaamste van de vier in Nederland, alleen bekend uit de omgeving van Ommen. Meestal één koningin.

De soorten van de bergen en het noorden

Formica lugubris: sterk behaard, met een rij haren die tot aan de ogen reikt. Leeft vooral in naaldbossen in bergen en heuvels, zoals de Alpen, de Jura en de Pyreneeën.
Formica paralugubris: bijna precies hetzelfde als Formica lugubris. Leeft in de Alpen en de Jura en vormt enorme superkolonies met honderden tot duizenden nesten.
Formica aquilonia: een soort van koele naaldbossen in Noord-Europa en de bergen.

Buiten Europa zijn er nog meer soorten in de groep, zoals Formica yessensis in Japan, bekend van de grootste superkolonie van bosmieren ooit. Lees meer in superkolonies van bosmieren.

Waarom zijn ze zo lastig uit elkaar te houden?

Close-up van een werkster van de rode bosmier van voren — Foto: een werkster van de rode bosmier van dichtbij

De verschillen zijn klein en gaan vooral over haren: hoeveel, waar en hoe lang. Daarbij verschilt de beharing ook nog per mier, en sommige soorten, zoals de behaarde en de kale rode bosmier, kunnen samen kruisen. Daarom hebben zelfs ervaren mierenkenners vaak een microscoop en meerdere werksters uit hetzelfde nest nodig.

Tips om ze te herkennen

Kijk met een loep naar de haren op het borststuk en de achterkant van de kop.
Kijk naar het nest: ligt het los, of hoort het bij een groepje nesten vlak bij elkaar?
Zie je een zwarte vlek op de rug van het borststuk? Dan is het waarschijnlijk een zwartrugbosmier.
Is de mier helemaal rood en sterk behaard? Dan kan het een stronkmier zijn.
Denk aan waar je bent: bos in het laagland, de bergen of het hoge noorden.

Welke soort het ook is: laat de mierenhoop met rust. Waarom lees je in zo werkt een mierenhoop van de rode bosmier en waarom rode bosmieren goed zijn voor het bos. Wil je zelf rode bosmieren houden? Lees dan onze verzorgingsgids voor Formica rufa.