Superkolonies van Bosmieren: Duizenden Nesten, Eén Familie
Bijgewerkt op: 1 dag geleden
De meeste mierenkolonies wonen in één nest. Sommige rode bosmieren gaan veel verder: ze bouwen netwerken van honderden of zelfs duizenden nesten die samen één grote familie vormen. Dat heet een superkolonie, en het is een van de grootste dierengemeenschappen op aarde.
Hoe ontstaat een superkolonie?
Het begint bij de koninginnen. Bij soorten zoals de kale rode bosmier (Formica polyctena) en Formica paralugubris worden jonge koninginnen na de bruidsvlucht vaak weer in hun eigen nest opgenomen. Zo krijgt een nest veel koninginnen. Wordt het te vol, dan trekt een deel van de kolonie met een paar koninginnen weg en bouwt vlakbij een nieuw nest. Het nieuwe nest blijft via looppaden verbonden met het oude, en werksters, broed en eten gaan heen en weer. Zo groeit er in de loop van de jaren een heel netwerk van nesten.
Eén familie, geen ruzie
Normaal vechten mieren uit verschillende nesten met elkaar. In een superkolonie zien werksters uit verschillende nesten elkaar als familie. Ze delen looppaden, eten en zelfs broed, en het hele netwerk gedraagt zich als één reusachtige kolonie.
Het record: Hokkaido
De grootste superkolonie van bosmieren die ooit is beschreven, werd gevonden aan de kust van Ishikari op Hokkaido in Japan. Ze hoorde bij Formica yessensis, een soort uit de Formica rufa groep, en bestond uit meer dan 45.000 nesten met meer dan 300 miljoen werksters en meer dan een miljoen koninginnen, verspreid over zo'n 2,7 vierkante kilometer.
Superkolonies in Europa
Ook Europa heeft zijn reuzen. In de Alpen en de Jura vormt Formica paralugubris superkolonies van meer dan duizend nesten. In bossen in het laagland bouwt de kale rode bosmier grote groepen nesten; één groot nest van deze soort kan meer dan een miljoen werksters en duizenden koninginnen hebben. Aan de andere kant van de oceaan vormde Formica obscuripes, ook een familielid, in Oregon een superkolonie van meer dan 200 nesten met naar schatting 56 miljoen mieren.
Waarom werkt het zo goed?
Een superkolonie kan werksters en eten delen tussen nesten, snel goede voedselplekken inpikken en koninginnen vervangen als die doodgaan. Daardoor is ze bijna onsterfelijk: zolang er nieuwe koninginnen bijkomen, kan de kolonie tientallen jaren blijven bestaan. Bij grote superkolonies van bosmieren vind je vaak minder andere mierensoorten, omdat de bosmieren de meeste ruimte en het meeste eten inpikken.
Kun je een superkolonie houden?
Nee. Een superkolonie werkt alleen op de schaal van een bos. Als mierenhouder begin je met een kleine kolonie met één koningin. Wat daarbij komt kijken, lees je in onze verzorgingsgids voor Formica rufa. Of lees meer over de soorten rode bosmieren. Of bekijk onze Formica rufa kolonies.
Bronnen
Wikipedia. Ant supercolony.
WSL / Waldwissen. Red wood ants in Switzerland.
Wikipedia. Formica rufa group.
Higashi, S. en Yamauchi, K., 1979. Influence of a supercolonial ant Formica (Formica) yessensis Forel on the distribution of other ants in Ishikari coast. Japanese Journal of Ecology.
Foto's: © Jonghyun Park (CC BY 4.0), via iNaturalist.
Opmerkingen