Crematogaster scutellaris: 10 Weetjes over de Acrobaat met de Rode Kop
Bijgewerkt op: 1 dag geleden
Crematogaster scutellaris is een van de meest voorkomende mieren rond de Middellandse Zee, en een van de mooiste. Met haar rode kop, glanzend zwarte lijf en hartvormige achterlijf herken je haar meteen. Onderzoekers hebben ook een paar verrassende dingen over haar ontdekt. Hier zijn 10 weetjes over deze acrobaat uit het zuiden.
1. Een acrobaat met een wapen
Crematogaster-mieren heten in het Engels "acrobat ants", omdat ze hun achterlijf omhoog over hun rug kunnen klappen, alsof ze een kunstje doen. Door de hartvorm van het achterlijf heeft het geslacht in het Engels ook de bijnaam "Saint Valentine ant". Het opgeheven achterlijf is niet alleen voor de show: werksters smeren een afweervloeistof uit het puntje op aanvallers, en dat werkt vooral goed tegen andere mieren.
2. Rode kop, zwart lijf
De glanzend rode kop met het donkere lijf en zwarte achterlijf maakt dit de makkelijkst te herkennen Crematogaster van Europa. Werksters zijn klein, ongeveer 3,5 tot 5 mm, en allemaal ongeveer even groot.
3. Ze zit overal rond de Middellandse Zee
Crematogaster scutellaris leeft van Noord-Afrika via Zuid-Europa tot de Balkan, in de vrije natuur en in bijvoorbeeld olijfgaarden. Waar ze voorkomt, is ze vaak een van de belangrijkste mieren, met veel invloed op de andere insecten om haar heen.
4. Ze woont in bomen, zelfs in kurk
Dit is een echte boommier. Kolonies wonen in dood hout, onder schors, in boomstammen en soms in oude muren. In de kurkeikenbossen van Zuid-Spanje graven kolonies gangen en kamers dwars door de dikke kurkschors van de bomen.
5. Eén koningin, veel nesten
Een kolonie heeft één koningin, maar woont zelden in maar één nest. Genetisch onderzoek in een olijfgaard bij Florence vond een hoofdnest met de koningin, verbonden met een netwerk van kleinere nesten. Veel kolonies waren verspreid over meer dan één boom.
6. Ze bewaart levende bladluizen in eikengallen
Crematogaster scutellaris woont ook in de harde, ronde gallen die de knikkergalwesp op eiken maakt. In 2021 ontdekten Italiaanse onderzoekers iets nieuws in die nesten: levende bladluizen. De mieren gingen actief op zoek naar de luizen, verzamelden ze en bewaarden ze binnen, zonder ze iets aan te doen. De onderzoekers denken dat de mieren ze veilig de winter door helpen, zodat ze in het voorjaar meteen luizen hebben voor honingdauw.
7. Ze ruikt vijgenwespen
Vijgenbomen worden bestoven door piepkleine vijgenwespjes, en daar maakt Crematogaster scutellaris slim gebruik van. Onderzoekers ontdekten dat de mieren vijgenwespen ruiken en ze op de vijgen vangen als prooi.
8. Moeders beschermen hun jongen tegen ziekte
Onderzoekers lieten startende koninginnen in aanraking komen met een klein, onschadelijk beetje van een schimmel die mieren kan doden. De nakomelingen van die koninginnen bleken die schimmel later beter te overleven. Het was een van de eerste keren dat zo'n bescherming van moeder op kinderen bij mieren werd aangetoond.
9. Buren zijn de grootste vijanden
Niet elke ontmoeting tussen twee kolonies loopt uit op een gevecht, maar kolonies die dicht bij elkaar wonen en meer op elkaar lijken qua geur, vechten vaker. Onderzoekers noemen dit het "nare buren"-effect: de dichtste buren zijn de grootste rivalen.
10. Ze reisde mee naar Engeland in kurk
Omdat ze in kurkschors woont, is Crematogaster scutellaris wel eens meegereisd met ladingen kurk. Ze is zelfs een tijdje gevonden rond kurkfabrieken in Engeland, ver buiten haar normale leefgebied.
Extra: er wonen krekels in haar nest
Het piepkleine mierenkrekeltje Myrmecophilus fuscus woont in de nesten van Crematogaster scutellaris. Daar bedelt het om eten bij de werksters en eet het alles wat het kan vinden.
Crematogaster scutellaris houden
Wil je deze snelgroeiende acrobaat zelf houden? Lees onze verzorgingsgids voor Crematogaster scutellaris of bekijk onze Crematogaster scutellaris kolonies. Benieuwd naar een andere Crematogaster-soort? Lees onze verzorgingsgids voor Crematogaster schmidti.
Bronnen
AntWiki. Crematogaster scutellaris.
Giannetti, D. et al., 2021. First report on the acrobat ant Crematogaster scutellaris storing live aphids in its oak-gall nests. Insects.
Soria, F. J. et al., 1994. Estudio del comportamiento alimentario de Crematogaster scutellaris en tres alcornocales del SW español. Boletín de Sanidad Vegetal, Plagas.
Schatz, B., Anstett, M.-C., Out, W. en Hossaert-McKey, M., 2003. Olfactive detection of fig wasps as prey by the ant Crematogaster scutellaris. Naturwissenschaften.
Bordoni, A. et al., 2018. Trans-generational immunization in the acrobat ant Crematogaster scutellaris. Biology Letters.
Frizzi, F. et al., 2015. The rules of aggression: how genetic, chemical and spatial factors affect intercolony fights in the Mediterranean acrobat ant Crematogaster scutellaris. PLoS ONE.
Opmerkingen