Crematogaster scutellaris Verzorgingsgids: De Snelle Boommier met de Rode Kop

Crematogaster scutellaris is een boommier uit het Middellandse Zeegebied met een felrode kop en een glanzend zwart lijf. Ze hoort bij de mieren die in het Engels "acrobat ants" heten: voelen de werksters zich bedreigd, dan zetten ze hun hartvormige achterlijf omhoog over hun rug. Het is een van de snelst groeiende soorten die je kunt houden, en de werksters zijn altijd druk bezig, dus er is altijd wat te zien. De grote uitdaging: ze zijn echte ontsnappingskunstenaars. Wil je weten hoe ze in de natuur leven? Lees dan onze weetjes over Crematogaster scutellaris.

In het kort

• Herkomst: het Middellandse Zeegebied, in Zuid-Europa en Noord-Afrika

• Moeilijkheid: gemiddeld

• Kolonievorm: één koningin

• Werksters: klein, rode kop en zwart lijf, allemaal ongeveer even groot

• Groei: heel snel

• Koloniegrootte: heel groot

• Temperatuur: warm; kamertemperatuur kan, met extra warmte groeien ze sneller

• Vochtigheid: gemiddeld

• Winterrust: aan te raden

• Belangrijkste punt: ontsnappen voorkomen

Uiterlijk

Foto: een werkster van Crematogaster scutellaris

De werksters zijn klein, ongeveer 3,5 tot 5 mm, met een glanzend rode kop en een donker lijf. Hun zwarte achterlijf is hartvormig en zit aan de bovenkant vast in plaats van aan de onderkant. Daardoor kunnen ze het omhoog over hun rug klappen. Alle werksters zijn ongeveer even groot. De koningin is veel groter dan de werksters en zie je makkelijk tussen de rest.

Waar leven ze?

Foto: werksters op dood hout, hun natuurlijke thuis

Crematogaster scutellaris is een van de meest voorkomende mieren rond de Middellandse Zee, van Noord-Afrika tot de Balkan. Het is een boommier: kolonies wonen in dood hout, onder schors en in kurk, en soms in oude muren en rotsspleten. In de kurkeikenbossen van Zuid-Spanje graven kolonies gangen en kamers dwars door de dikke schors. Een kolonie verspreidt zich vaak over meerdere nesten en zelfs meerdere bomen, met de koningin in één hoofdnest.

Een kolonie starten

Een jonge koningin begint na de bruidsvlucht in haar eentje een kolonie. Ze sluit zichzelf op en heeft geen eten nodig tot de eerste werksters er zijn. Laat haar in die tijd met rust in een dichte reageerbuis; in onze reageerbuisgids lees je hoe je die klaarmaakt. Een kolonie heeft één koningin, dus houd één koningin per opstelling.

Groei

Ze groeien ontzettend snel. Goed gevoerde kolonies groeien hard, en met extra warmte gaat het echt los. Kolonies kunnen heel groot worden. Hoe snel het gaat, hangt af van warmte, eten en de kolonie zelf, daarom geven we geen tijdlijn. Denk wel op tijd na over de volgende stap, want deze soort is sneller te groot voor haar opstelling dan de meeste.

Ontsnappen voorkomen: het belangrijkste punt

Crematogaster scutellaris is ontzettend goed in ontsnappen. De kleine werksters kruipen door de kleinste kiertjes, klimmen bijna overal tegenop en vinden elke zwakke plek. Gebruik een goed afgesloten opstelling, check elke stop, slang, deksel en aansluiting, en zet een middel tegen ontsnappen zoals Fluon op de buitenwereld. Lees meer in onze gids tegen ontsnappen.

Warmte

Ze doen het prima op kamertemperatuur, maar met warmte groeit de kolonie veel sneller. Wil je dat ze snel groeien, verwarm dan één kant van de opstelling, bijvoorbeeld met een warmtemat met temperatuurregelaar. Laat altijd een koelere kant over zodat de mieren kunnen kiezen, en let erop dat de stand van een warmtemat niet de temperatuur in het nest is. Kijk waar de werksters hun broed neerleggen: daar voelen ze zich het best.

Vocht

Houd de vochtigheid gemiddeld. Houd een deel van het nest een beetje vochtig en laat de rest droog, en zorg altijd voor water. Zie je druppels op het glas of schimmel, dan is het te nat. Zitten de werksters allemaal rond het vochtige plekje, dan is het tijd voor een beetje water.

Winterrust

Een winterrust is aan te raden. Geef de kolonie van eind herfst tot begin voorjaar een koelere rustperiode, bijvoorbeeld in een onverwarmde kamer. Geef in die tijd minder eten, maar zorg altijd voor water.

Voer

Foto: werksters rond het eten, sommige met het achterlijf omhoog

• Suiker: zorg dat er altijd suiker is, bijvoorbeeld suikerwater of Sugar Jelly. Een kolonie gebruikt er veel van. Lees waarom in suikerwater: het verborgen superfood voor mieren.

• Eiwitten: geef zo veel eiwit als ze willen: fruitvliegjes, krekels, meelwormen of kakkerlakken. Vries insecten uit de natuur eerst in.

• Porties: ze hebben enorm veel honger. Voer vaak, pas de hoeveelheid aan aan de grootte van je kolonie en haal restjes weg voordat ze schimmelen.

• Water: zorg altijd voor schoon water.

Huisvesting

• Startende koningin: een dichte reageerbuis tot de eerste werksters er zijn.

• Groeiende kolonie: sluit de reageerbuis aan op een kleine buitenwereld, zodat de werksters eten kunnen zoeken.

• Grotere kolonie: het Avalon Mierennest met een Deluxe Medium Outworld werkt goed voor deze snelle groeier.

• Ontsnappingsvrij: check stoppen, slangen en deksels regelmatig, en gebruik Fluon op elke buitenwereld.

Gedrag en verdediging

Worden ze gestoord, dan zetten de werksters hun achterlijf omhoog over hun rug en richten het op de bedreiging. Dat is niet alleen voor de show: ze kunnen een afweervloeistof uit het puntje van hun achterlijf op aanvallers smeren, en dat werkt heel goed tegen andere mieren. Voor mensen zijn ze ongevaarlijk. Hooguit voel je een klein beetje geknijp van hun kaken.

Is Crematogaster scutellaris iets voor jou?

Wil je een mooie, drukke mier die snel groeit en altijd actief is? Dan is Crematogaster scutellaris een topkeuze. Zorg wel dat je opstelling helemaal ontsnappingsvrij is voordat de kolonie komt. Bekijk onze Crematogaster scutellaris kolonies. Benieuwd naar een andere Crematogaster-soort? Lees onze verzorgingsgids voor Crematogaster schmidti.

Bronnen

• AntWiki. Crematogaster scutellaris.

• Soria, F. J., Villagrán, M. en Ocete, M. E., 1994. Estudio del comportamiento alimentario de Crematogaster scutellaris en tres alcornocales del SW español. Boletín de Sanidad Vegetal, Plagas.