Messor structor Verzorgingsgids: Een Europese Oogstmier Houden

Messor structor is een Europese oogstmier die zaden verzamelt, ze opslaat in droge kamers en er "mierenbrood" van kauwt voor de kolonie. Kleine donkere werksters zoeken eten naast soldaten met een grote kop die de zaden openkraken, dus er is altijd wat te zien. Je verzorgt ze net als de populaire Messor barbarus, met één verschil: Messor structor kun je met meer dan één koningin houden. Makkelijke verzorging en mooi gedrag maken het een topsoort voor beginners.

In het kort

• Herkomst: Midden-, Zuid- en Oost-Europa

• Moeilijkheid: beginner

• Kolonievorm: één koningin of meerdere koninginnen samen

• Werksters: in allerlei maten, van kleine werksters tot soldaten met een grote kop

• Groei: gemiddeld, eerst langzaam

• Koloniegrootte: groot

• Temperatuur: kamertemperatuur, een beetje warmte mag

• Vochtigheid: vochtig bij het broed, droog bij de zaden

• Winterrust: aan te raden

• Belangrijkste punt: geen trillingen

Uiterlijk en grootte

Foto: een werkster van Messor structor

De werksters zijn klein en donker, en in een kolonie zie je werksters in allerlei maten. Naast de kleine werksters zijn er middelgrote werksters en soldaten met een grote kop en sterke kaken, die de zaden openkraken. Grote soldaten kunnen helemaal donkerbruin zijn. De koningin is duidelijk groter dan de werksters.

Eén naam, meerdere soorten

Lange tijd werden veel oogstmieren in heel Europa allemaal Messor structor genoemd. In 2018 keken onderzoekers goed naar hun DNA en lichaamsbouw, en ontdekten dat "Messor structor" eigenlijk een groep van meerdere soorten was die bijna hetzelfde eruitzien. Ze noemden hun onderzoek "Turning one into five", van één naar vijf. Soorten zoals Messor ibericus worden nu als aparte soort gezien, los van de echte Messor structor uit Midden-, Zuid- en Oost-Europa.

Waar leven ze?

Messor structor leeft op droge graslanden, akkers en andere warme, open plekken, en soms in gazons en op braakliggende grond. Als zadeneter speelt ze daar een echte rol: door zaden te verzamelen en op te slaan, bepaalt ze mee welke planten waar groeien. Op sommige plekken, zoals bij Retz in Oostenrijk, vonden onderzoekers enorme netwerken van nesten met heel veel koninginnen, die zelfs geen gewone bruidsvluchten hielden.

Kolonievorm

Een kolonie kan één koningin hebben of meerdere koninginnen samen. Jonge koninginnen beginnen na de bruidsvlucht een kolonie en hebben geen eten nodig tot de eerste werksters er zijn. Daarom hebben we deze soort met één of twee koninginnen.

Een kolonie starten

Laat een startende koningin in een dichte reageerbuis tot de eerste werksters er zijn. Te veel ruimte geeft onnodige stress. In onze reageerbuisgids lees je hoe je die klaarmaakt.

Groei

Foto: werksters zorgen voor het broed in het nest

De eerste maanden gaat de groei langzaam, en sneller zodra de kolonie meer werksters heeft en het warm genoeg is. Oudere kolonies kunnen groot worden. Hoe snel het gaat, verschilt per kolonie, daarom geven we geen tijdlijn.

Geen trillingen

Dit is het belangrijkste punt bij deze soort. Messor structor is heel gevoelig voor trillingen, en die geven de kolonie stress. Zet de opstelling op een plek zonder trillingen, zoals een aparte tafel of een plank aan de muur, en verplaats of raak hem niet vaker aan dan nodig.

Warmte

Messor structor doet het prima op kamertemperatuur, en met wat meer warmte groeit het broed sneller. Verwarmen hoeft niet. Een beetje warmte aan één kant van het nest kan een jonge kolonie helpen groeien. Laat altijd een koelere kant over zodat de mieren kunnen kiezen, en let erop dat de stand van een warmtemat niet de temperatuur in het nest is.

Vocht

Houd het deel van het nest waar het broed ligt een beetje vochtig, en een ander deel droog voor de zaden. Zaden die te vochtig worden, kunnen gaan kiemen of schimmelen. Zorg altijd voor schoon water.

Winterrust

Een winterrust is aan te raden. Geef de kolonie van eind herfst tot begin voorjaar een koelere rustperiode, bijvoorbeeld in een onverwarmde kamer. Geef in die tijd minder eten, maar zorg altijd voor water.

Voer: zaden

Foto: een zadenvoorraad in het nest

• Zaden: zaden zijn het belangrijkste voer. Jonge kolonies zonder soldaten doen het het best met kleine, zachte zaadjes, zoals onze zadenmix voor oogstmieren (Pre-Major).

• Kleine porties: geef niet te veel zaden tegelijk. Een grote berg sorteren en opslaan kost de kolonie veel energie. Geef een klein beetje en vul aan als de voorraad opraakt.

• Insecten: niet nodig, maar af en toe een klein insect kan geen kwaad.

• Suiker: niet nodig. Oogstmieren nemen geen suikerwater of suikergelei.

• Water: zorg altijd voor schoon water.

• Netjes houden: haal oude kafjes uit de buitenwereld weg om schimmel te voorkomen.

Afval en kafjes

Foto: de kolonie brengt de kafjes naar een afvalhoop buiten het nest

De werksters slaan zaden op in droge kamers, de zadenkamers, en brengen de overgebleven kafjes naar buiten, naar een afvalhoop. Omdat ze zaden eten, maken oogstmieren ook harde poepjes. Die smeren ze vaak tegen het glas, en in een nest dat te groot is gebruiken ze een hele kamer als wc. Dat is heel normaal, en nog een reden om de kolonie geen te groot nest te geven.

Huisvesting

• Startende koningin: een dichte reageerbuis tot de eerste werksters er zijn.

• Eerste werksters: sluit de reageerbuis aan op een Mini Outworld, zodat de kolonie een kleine buitenwereld heeft om eten te zoeken.

• Grotere kolonies: heeft de kolonie veel werksters, zet haar dan over naar het Avalon Mierennest (versie met kleine kamers). Kies geen nest dat veel te groot is voor de kolonie.

• Sterke kaken: soldaten van grotere kolonies kunnen door ytong, gips en zelfs acryl heen knagen. Controleer stoppen en nesten regelmatig op schade.

• Ontsnappen: ze klimmen niet zo goed, dus kleine kolonies hebben geen middel tegen ontsnappen nodig. Gebruik bij grotere kolonies Fluon op de buitenwereld.

Is Messor structor iets voor jou?

Wil je een rustige, makkelijke soort waar veel te zien is? Dan is Messor structor een mooie keuze. Voeren is simpel, de werksters zijn ongevaarlijk voor mensen en de soldaten met hun grote koppen zijn leuk om te zien. Geef ze wel een rustige plek zonder trillingen. Bekijk onze Messor structor kolonies, of vergelijk ze met Messor barbarus.

Bronnen

• AntWiki. Messor structor.

• Steiner, F. M. et al., 2018. Turning one into five: integrative taxonomy uncovers complex evolution of cryptic species in the harvester ant Messor "structor". Molecular Phylogenetics and Evolution.