De Kogelmierhandschoen: Het Ritueel van de Sateré-Mawé

1 nov

2 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 1 dag geleden

De kogelmier heeft de pijnlijkste steek van alle insecten. Bij de Sateré-Mawé, een inheems volk in het Braziliaanse Amazonegebied, speelt diezelfde mier de hoofdrol in een van de bekendste rituelen ter wereld om volwassen te worden: jonge mannen steken hun handen in handschoenen vol kogelmieren. Hier lees je hoe het ritueel gaat en wat het betekent.

Wie zijn de Sateré-Mawé?

De Sateré-Mawé wonen in het Amazoneregenwoud van Brazilië, langs rivieren in het grensgebied van de staten Amazonas en Pará. Ze staan ook bekend als het volk dat als eerste guarana kweekte, de plant die nu in veel energiedrankjes zit. Het mierenritueel heet de tucandeira, naar de naam die ze daar voor de kogelmier gebruiken.

Zo gaat het ritueel

Eerst worden kogelmieren in het bos verzameld en verdoofd in een vloeistof van planten. Terwijl ze slapen, worden ze in handschoenen van plantenvezels gevlochten, met hun angel naar binnen. In één handschoen kunnen tientallen mieren zitten, volgens sommige verhalen zo'n tachtig. Als de mieren wakker worden, zijn ze onrustig en klaar om te steken.

De jonge mannen, vanaf ongeveer twaalf jaar, steken dan hun handen in de handschoenen en houden ze er zo'n tien minuten in. Ondertussen dansen en zingen ze samen met de rest van het dorp, en dat helpt ze om de pijn vol te houden.

Niet één keer, maar twintig keer

Het ritueel is geen eenmalige test. Een jongen draagt de handschoenen zo'n twintig keer, verspreid over maanden of zelfs jaren. Elke keer voelt hij de steken volop: urenlang golven van pijn, dikke handen en vaak trillen. Waarom de steek zo veel pijn doet, lees je in onze blog over de steek van de kogelmier.

Wat betekent het?

Voor de Sateré-Mawé laat het ritueel zien dat je sterk bent, kunt doorzetten en klaar bent voor het leven als volwassene. Een leider van het volk legde uit dat een leven zonder lijden of moeite niets waard is. Door het ritueel samen te doen, voelen de jonge mannen zich ook verbonden met hun volk en hun tradities.

Een traditie, geen uitdaging

De kogelmierhandschoen komt soms voorbij in tv-programma's en online uitdagingen, maar voor de Sateré-Mawé is het een levende traditie met een diepe betekenis, geen stunt. Met de steek van een kogelmier valt niet te spotten, dus dit is iets om over te leren en te respecteren, niet om zelf te proberen.