Het Mierenbrein Krijgt Altijd Eerst Energie, Zelfs bij Honger

Je hersenen zijn maar zo'n 2 procent van je lichaamsgewicht, maar ze verbruiken ongeveer een vijfde van je energie. Uit nieuw onderzoek blijkt dat mieren iets heel vergelijkbaars doen. Onderzoekers van Boston University ontdekten dat het brein van een werkster van Tetramorium, in het Engels de pavement ant, een kwart van haar energie gebruikt, en dat dat brein die energie blijft krijgen, zelfs als de mier honger heeft. Het onderzoek verscheen in oktober 2026 in het tijdschrift PNAS.

Foto: een werkster van Tetramorium.

Een klein brein met een grote honger

Zachary Coto en James Traniello maten direct hoeveel energie het brein en het hele lijf van werksters verbruiken, iets wat bij mensen en andere zoogdieren lastig is. Het brein van een werkster is zo'n 5 procent van haar gewicht, maar gebruikt ongeveer 25 procent van haar energie. Dat lijkt sterk op zoogdieren. De onderzoekers rekenden gegevens van mensen en andere zoogdieren ook om naar het formaat van een mier, en dat model voorspelde het energieverbruik van het mierenbrein verrassend goed. Een klein brein is dus niet vanzelf een zuinig brein. Benieuwd hoe het brein van een mier in elkaar zit? Lees hebben mieren hersenen en een hart?, of kijk hoe een ander onderzoek van Boston University naar het brein van Dracula ants keek.

Het brein gaat voor

Daarna zetten ze werksters onder druk, bijvoorbeeld door ze te laten hongeren. Het energieverbruik van het hele lijf ging omlaag, maar dat van het brein bijna niet. Daardoor ging het deel van de energie dat naar het brein gaat bijna twee keer zo hoog. Werksters met honger herkenden hun nestgenoten nog steeds en verdedigden de kolonie net zo goed als werksters die genoeg te eten hadden.

Dat past bij het idee van het "egoïstische brein" uit de menselijke biologie: als de energie opraakt, gaat het brein voor de andere organen om de belangrijkste functies draaiende te houden.

Wat betekent dit voor mierenhouders?

Nestgenoten herkennen en het nest verdedigen zijn voor een kolonie van levensbelang. Omdat werksters dat blijven kunnen bij weinig eten, blijft de kolonie veilig in magere tijden. In je mierennest betekent het dat een kolonie best een periode met minder eten kan overleven. Dat is natuurlijk geen reden om voeren over te slaan: het broed heeft eiwit nodig om te groeien. Lees meer in onze blog over wat mieren eten.

Tetramorium is een van de makkelijkste mieren om mee te beginnen. Wil je ze zelf houden? Kijk dan eens naar onze Tetramorium caespitum kolonies.

Bronnen

• Coto, Z. en Traniello, J., 2026. PNAS. EurekAlert! persbericht.

• Boston University. What ants can teach us about our brains.

Foto: © Jake Nitta