Buldogmieren: Levende Fossielen en de Dinosaur Ant

3 nov

2 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 1 dag geleden

Buldogmieren worden vaak een van de oudst uitziende groepen mieren genoemd die nog leven. Ze jagen alleen, vertrouwen op hun ogen en hebben werksters die zich kunnen voortplanten: dingen die veel wetenschappers typisch vinden voor de eerste mieren. Dit weten we over de lange geschiedenis van buldogmieren en hun enige levende familielid, de dinosaur ant, zoals ze in het Engels heet.

Myrmecia brevinoda, een buldogmier — Foto: Myrmecia brevinoda, lid van een eeuwenoude groep mieren.

Een oude familie

Buldogmieren horen bij de onderfamilie Myrmeciinae. Genetisch onderzoek wijst erop dat deze groep zich zo'n 100 miljoen jaar geleden van andere mieren afsplitste, toen er nog dinosaurussen rondliepen. Tegenwoordig komt de onderfamilie alleen nog voor in Australië en Nieuw-Caledonië.

Fossielen ver van Australië

Dat was niet altijd zo. Fossielen van uitgestorven familieleden zijn gevonden op het noordelijk halfrond, waaronder soorten van zo'n 50 miljoen jaar oud uit Denemarken, Canada en de Amerikaanse staat Washington. Een ander fossiel geslacht, Prionomyrmex, kennen we uit Baltische barnsteen. Buldogmieren kwamen vroeger dus veel meer voor dan nu.

De dinosaur ant

Buldogmieren hebben één levend familielid in hun onderfamilie: Nothomyrmecia macrops, die in het Engels de dinosaur ant heet. Ze werd in 1931 voor het eerst verzameld in West-Australië en verdween daarna tientallen jaren, ondanks veel zoektochten. In oktober 1977 vond een team onder leiding van Robert Taylor eindelijk één werkster bij Poochera in Zuid-Australië, zo'n 1.300 km van de eerste vindplaats. Ze wordt gezien als een van de meest primitieve mieren die nog leven.

Een mier die van kou houdt

De dinosaur ant is alleen 's nachts actief en het actiefst bij lage temperaturen, rond 5 tot 10 graden. Dat helpt haar misschien, want dan zijn er minder concurrenten en vijanden, en zijn prooien trager.

Waar buldogmieren nu leven

Tegenwoordig komen buldogmieren voor in heel Australië en op de eilanden voor de kust. Myrmecia apicalis is de enige soort buiten Australië, op Île des Pins in Nieuw-Caledonië. Myrmecia brevinoda werd in 1940 voor het eerst in Nieuw-Zeeland gevonden, maar is daar sinds 1981 niet meer gezien en is daar waarschijnlijk uitgeroeid.