Werkster of Koningin? Een Supergen Geeft Vuurmierlarven een Voorsprong

Of een larve van een vuurmier uitgroeit tot een kleine werkster, een grote werkster of een koningin, hangt vooral af van wat de werksters haar voeren. Maar nieuw onderzoek laat zien dat ook haar genen een duwtje geven. Onderzoekers van de University of Georgia ontdekten dat een groot blok genen bij de rode vuurmier, Solenopsis invicta, larven richting een groter lijf en een grotere kans op koningin worden duwt. Het onderzoek verscheen in Proceedings of the Royal Society B.

Foto: werksters van de vuurmier zijn er in heel verschillende maten.

Een supergen met twee versies

Rode vuurmieren hebben twee soorten kolonies: met één koningin en met veel koninginnen. Welke vorm een kolonie krijgt, wordt geregeld door een supergen, een blok van meer dan 500 genen dat als één geheel wordt doorgegeven. Er zijn twee versies, B en b. De b-versie ontstond zo'n miljoen jaar geleden en hoort bij kolonies met meerdere koninginnen.

Groter met b

Haolin Zeng en Brendan Hunt maakten in het lab kolonies zonder koningin van zo'n 2.500 werksters, met mieren die in 2024 in Georgia waren verzameld. Sommige kolonies kregen voer met methopreen, een namaakversie van het juveniel hormoon, het hormoon dat de ontwikkeling stuurt. Twee tot drie weken later woog en onderzocht het team meer dan duizend werksterpoppen en bijna tweehonderd koninginnepoppen.

• Het hormoon maakte veel uit: werksterpoppen in de behandelde kolonies waren zo'n drie keer zwaarder.

• Hoe groter de mier, hoe vaker ze de b-versie had: ongeveer de helft van de kleinste werksters, zo'n 65 procent van de grootste werksters en 75 tot 83 procent van de koninginnen.

• Poppen met twee keer B waren gemiddeld zo'n 19 procent lichter dan poppen met één B en één b.

Toen de onderzoekers keken welke genen actief waren, vonden ze 34 genen die ook actiever zijn bij larven van de faraomier die koningin worden. Eén daarvan, het gen gas8, kwam in elke vergelijking terug en ligt in het supergen. Wat het precies doet bij vuurmieren is nog niet onderzocht.

Wat betekent dit?

Voer en hormonen bepalen nog steeds het meeste, maar genen kunnen de kansen wel een beetje verschuiven. Bij vuurmieren verklaart dat misschien waarom kolonies met veel koninginnen zoveel nieuwe koninginnen blijven maken, een van de redenen dat ze zich als invasieve soort zo goed verspreiden. Vuurmieren zijn trouwens geen goede soort om te houden. Lees waarom je Solenopsis beter niet kunt houden. Ben je benieuwd hoe gevaarlijk hun steek is? Lees dan kun je doodgaan van een mierensteek?.

Bronnen

• Zeng, H. en Hunt, B., 2026. Proceedings of the Royal Society B.

• Earth.com, 2026. Worker or queen? A genetic advantage may shape a fire ant's future.

Foto: © Emmett Collins-Sussman